Een stratenmaker verkoopt geen uren en ook geen stenen. Hij verkoopt een stuk bestrating dat er netjes bij ligt en blijft liggen. Toch reken je het werk uit in uren, machines en materiaal, en de klant wil er een meterprijs of een totaalbedrag voor zien. Wie de kostprijs berekenen als stratenmaker overslaat en meteen een meterprijs noemt die ergens anders vandaan komt, weet achteraf pas of de klus iets heeft opgeleverd. Dit stuk loopt de bouwstenen van je kostprijs langs, zodat je meterprijs uit je eigen bedrijf komt en niet uit je geheugen.
Wat kostprijs hier betekent
De kostprijs is wat een klus jou kost voordat er iets aan verdiend is. Daar hoort alles in wat je moet betalen om het werk te kunnen doen: je eigen uren, de uren van een collega of hulp, je machines, het transport, het materiaal en de afvoer. Je winst en je risico komen er pas daarna bovenop.
Dat onderscheid klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk lopen de twee door elkaar. Een meterprijs die je jaren geleden hebt afgesproken met een vaste opdrachtgever, bevat ergens een stukje winst, ergens een stukje machine en ergens een stukje reistijd. Welk deel welk is, weet je na een tijd niet meer. Op het moment dat de zandprijs stijgt of je een nieuwe trilplaat koopt, kun je die prijs niet meer goed bijstellen, omdat je niet weet waar de verandering in moet landen. Een kostprijs die je per onderdeel opbouwt, kun je wel bijstellen.
Je uren per vierkante meter
Begin bij de arbeid, want daar zit bij straatwerk een groot deel van de kosten. Kijk niet naar wat je op een goede dag haalt, maar naar wat je over een hele klus haalt. Op een goede dag leg je recht vlak terrein zonder hoeken, putten of obstakels. Op een gewone klus heb je ook het uitzetten, het afgraven, het aanbrengen en verdichten van het zandbed, het snijwerk langs de randen en het inwassen aan het eind.
Schrijf na een paar klussen op hoeveel uur de hele klus kostte en hoeveel vierkante meter er lag. Deel het een door het ander en je hebt een eerlijk getal voor jouw manier van werken. Maak het verschil zichtbaar tussen soorten werk:
- recht vlak terrein met weinig snijwerk
- een oprit of pad met bochten, banden en putten
- een terras met een legpatroon dat veel zaagwerk vraagt
- herstraten van bestaand werk, waar je eerst moet opbreken en sorteren
Elk van die soorten heeft een eigen tempo. Een gemiddelde over alles legt je goedkope klussen te duur en je lastige klussen te goedkoop in de markt.
Het machine-uur apart
De tweede bouwsteen is je materieel. Een minigraver, een shovel, een trilplaat, een steenknipper en een zaag kosten geld, ook als ze stilstaan. Reken daarom per machine een uurprijs uit: wat de machine je per jaar kost aan afschrijving, onderhoud, verzekering en brandstof, gedeeld door het aantal uren dat hij echt draait.
Huur je een machine in, dan is het eenvoudiger: de huur plus het transport is je kostprijs voor die klus. Zet het dan ook zo in je calculatie, als een eigen regel. Zo zie je meteen of het voor een bepaalde klus slimmer is om te huren of je eigen machine mee te nemen.
Het voordeel van een apart machine-uur is dat je het kunt laten meebewegen met de klus. Een klein pad in een achtertuin waar alleen een kruiwagen door de poort past, vraagt weinig machine en veel handwerk. Een open oprit aan de straat gaat sneller met een minigraver. Met een meterprijs waarin alles is samengevoegd, kun je dat verschil niet laten zien.
Wat je apart zet en niet in de meterprijs stopt
Sommige kosten horen niet in een prijs per vierkante meter, omdat ze niet meegroeien met de oppervlakte. Die krijgen in je offerte een losse regel. Zo leest de klant wat elk onderdeel kost, en reken jij met wat er echt ligt.
- Aan- en afvoer van materieel. Een trilplaat naar een klein pad brengen kost net zoveel als naar een grote oprit.
- Afvoer van grond en oude bestrating. Dat hangt af van wat er ligt, niet van wat er komt.
- Materiaal dat de klant zelf kiest. Bij een dure sierbestrating wil de klant zien wat de steen kost.
- Banden, putten en kolken. Die tel je per stuk of per strekkende meter.
- Grondwerk dat dieper gaat dan normaal, bijvoorbeeld bij een slechte ondergrond.
Wat dan nog overblijft, zijn de kosten die wel netjes meegroeien met de oppervlakte: je uren per vierkante meter, het zand en de steen. Die samen geven je de kale meterprijs. Daar komt je opslag voor algemene kosten en winst nog bovenop.
De kosten die nergens op een regel passen
Naast de klus zelf heb je kosten die bij geen enkele klus horen, maar wel betaald moeten worden. Je bus, je verzekeringen, je telefoon, je boekhouder, de opslag van je materiaal en de uren die je kwijt bent aan opnemen en offertes maken. Die verdeel je over het jaar en tel je als een vaste opslag bij je kostprijs op.
Een praktische manier: tel die kosten over een volledig jaar bij elkaar en deel ze door het aantal uren dat je verwacht te factureren. Dat bedrag per uur tel je op bij je arbeidsuur. Wees eerlijk over die factureerbare uren. Een stratenmaker heeft ook dagen dat het te nat is om te werken, dagen dat de grond bevroren is en dagen dat hij alleen rijdt en opneemt. Wie die dagen vergeet, verdeelt zijn vaste kosten over te veel uren en komt aan het eind van het jaar tekort.
Nacalculatie houdt je getallen eerlijk
Je uren per vierkante meter en je machine-uren zijn schattingen. Een korte nacalculatie na elke klus laat zien of ze kloppen. Schrijf op hoeveel uur je werkelijk nodig had, welke machines hoe lang draaiden en hoeveel grond er weg moest.
Leg dat naast wat je in de offerte rekende. Zit het verschil steeds in dezelfde soort werk, bijvoorbeeld terrassen met veel zaagwerk? Pas dan dat ene tempo aan, en niet je hele meterprijs.
Na een seizoen zijn je getallen geen gok meer, maar gemeten. Dat maakt je volgende offerte zekerder, juist bij klussen die je minder vaak doet.
Regen en vorst in je planning
Een stratenmaker werkt buiten, en het weer bepaalt mee wanneer je kunt beginnen. Is de grond bevroren, of staat de bak na een week regen vol water, dan wacht je. Dat weet jij, maar de klant denkt bij een startdatum aan een vaste dag.
Neem daarom een zin op dat er alleen bij werkbaar weer wordt gestart. Spreek af dat je belt zodra het werk een paar dagen schuift. En noem wat dat voor de klant betekent, bijvoorbeeld als zijn oprit langer onbruikbaar is.
Neem die weerdagen ook mee in je eigen planning. Leg een grote klus niet strak tegen de volgende aan. Een buffer van een paar dagen voorkomt dat twee klanten tegelijk op je wachten.
Van kostprijs naar offerte
Als je de bouwstenen hebt, wordt een offerte maken minder werk. Je kijkt naar de klus, kiest de soort werk, telt de vierkante meters en vult de vaste regels aan met wat er bij deze klant anders is. De klant ziet een duidelijke offerte met een meterprijs voor het straatwerk zelf en een paar losse regels voor de dingen die niet meegroeien.
Dat helpt ook in het gesprek. Legt een klant jouw bedrag naast dat van een collega, dan wijs je aan welke regel het verschil maakt. Misschien zit het in de afvoer die een ander niet heeft meegerekend, of in een zandbed dat bij jou wel goed wordt verdicht. Een bedrag dat je zelf kunt onderbouwen, houd je in zo'n gesprek makkelijker vast.
Werk je met een offerteprogramma, zet je bouwstenen er dan als vaste regels in. In OfferteKlik doe je dat in de productcatalogus: je vaste diensten en tarieven staan er als bouwstenen klaar, zodat je ze bij de volgende klus niet opnieuw hoeft uit te rekenen. Wil je zien hoe dat voor stratenmakers in de praktijk uitpakt, klik dan door naar de uitleg voor jouw vak.
